NGA Early Golf Webmuseum
Click for large image

20081125_003.jpg

Mallen voor kolfballen, eerste helft 16e eeuw

Drie witleren (bazaan)ballen van het tweedelige type. De diameter is onregelmatig en min of meer vergelijkbaar met een golfbal van vandaag, het gewicht is lager, nl. ca. 22 gram. Replica's.

Sinds de 15e eeuw werden in de zuidelijke Nederlanden keurige witleren (bazaan)ballen gemaakt, gevuld met koeienhaar. Deze ballen, die eerste alleen voor de kaatsers werden gemaakt, werden al gauw door de colvers geadopteerd, aangezien ze aanmerkelijk beter waren dan de tot dan toe in gebruik zijnde iepen- en beukenhouten ballen. Ze waren evenwel ook aanzienlijk duurder.

Het merendeel van de productie vond plaats in Bergen op Zoom, het naburige Steenbergen en het wat verderop liggende Goirle. Reeds in 1461 hadden de handelaren in ballen een vaste plaats op de weekmarkt te Bergen op Zoom.

Twee maal per jaar, met Pasen en tegen Allerheiligen (de 'Koude Markt') vonden te Bergen op Zoom jaarmarkten plaats die door kopers en verkopers van heinde en ver werden bezocht. Van 1486 af kan men export-transacties van ballen naar Schotland achterhalen.

Men make zich van de omvang van de productie en handel in die ballen geen te geringe voorstelling. Transacties van 40.000 ballen tegelijk waren niet ongewoon. De totale productie omstreeks 1500 zal, wanneer we met een taxatie aan de voorzichtige kant blijven, zo'n 500.000 ballen per jaar hebben belopen.

St. Eloyen Gasthuis

Bron: Stichting Early Golf (S.J.H. van Hengel in tijdschrift Golf, 46e jaargang, januari 1982).