Webmuseum Colf & Kolf
Click for large image

Loenen_raadhuis_2.jpg

Raadhuis Loenen aan de Vecht

Gedurende de gehele twintigste eeuw is geloofd dat de oudst bekende colfpartij had plaatsgevonden in 1297. Deze mythe lijkt doorgeprikt door Ayolt Brongers.

De oudste beschreven colfpartij zou zijn gespeeld op 26 december 1297. Die colfpartij begon bij het Rechthuis (het huidige Raadhuis) midden in Loenen aan de Vecht. De partij werd gespeeld door twee ploegen van vier spelers, die vier doelen moesten zien te raken:
1. Van het Rechthuis naar de keukendeur van kasteel Kronenburg.
2. Naar de deur van korenmolen De Hoop.
3. Naar de deur van het Huis te Velde (thans bevindt zich op die plaats een boerderij).
4. Terug naar het Rechthuis.

Zie de volgende vier afbeeldingen om een beeld te krijgen van de doelen.
Raadpleeg de toelichting onder 'Over Colf in de middeleeuwen (1200-1450)' over achtergronden en voor meer details van deze legende.

Click for large image

Cronenburgh.jpg

Kasteel Cronenburgh

Doel 1: de keukendeur van kasteel Cronenburgh.

Let op: lees ook de volledige geschiedenis van het Colven in de middeleeuwen: 'Over Colf in de middeleeuwen'.

Prent van Abraham Willaerts uit 1639

Click for large image

Molen_Loenen.jpg

Molen 'De Hoop'

Doel 2: de deur van molen De Hoop.

Let op: lees ook de volledige geschiedenis van het Colven in de middeleeuwen: 'Over Colf in de middeleeuwen'.

Click for large image

Boerderij_Loenen.jpg

Boerderij

Doel 3: Huis te Velde.

Op de plaats van het toenmalige Huis te Velde bevindt zich thans deze boerderij.

Let op: lees ook de volledige geschiedenis van het Colven in de middeleeuwen: 'Over Colf in de middeleeuwen'.

Click for large image

Loenen_raadhuis.jpg

Raadhuis Loenen aan de Vecht

Einddoel: Het Rechthuis (thans dus Raadhuis) in Loenen aan de Vecht.

Let op: lees ook de volledige geschiedenis van het Colven in de middeleeuwen: 'Over Colf in de middeleeuwen'.

Click for large image

800px-Colf_1655.jpg

Loenen aan de Vecht, 1655

Let op: lees ook de volledige geschiedenis van het Colven in de middeleeuwen: 'Over Colf in de middeleeuwen'.

Gedeelte van een kaart uit ca. 1655 (van B. de Roij?), waarop de vier doelen van het historische 'kolfslaan' te Loenen aan de Vecht te vinden zouden moeten zijn.

Het oorspronkelijke 14e eeuwse 'Huis te Velde' (4) is dan al lang gesloopt, maar er staat nog wel een boerderij met dezelfde naam.

Van het Rechthuis (1), annex logement met kolfbaan nota bene, is pas sprake rond 1720. Daarmee is het verhaal nog niet meteen een fabel, want ook voordien zal er recht zijn gesproken. Ook kan het doel in de loop van de tijd zijn aangepast, bijvoorbeeld in het belang van de logementhouder tevens schepen (vergl. wethouder) van Loenen.

De gevolgde route zou zelfs vandaag nog een geschikt en logisch parcours zijn voor een partijtje c(g)olf.

Topografisch-Historische Atlas ca 1655.
Het Utrechts Archief

Literatuur
 Kolven, het plaisir om sig om dezelve te diverteren by C.A.M. (Cees) van Woerden, page 26. SPOU Utrecht, 2002. ISBN 90-5479-051-2

Click for large image

Loenen.jpg

Loenen, 1997

'Kolfslaan' te Loenen aan de Vecht anno 1997.

Let op: lees ook de volledige geschiedenis van het Colven in de middeleeuwen: 'Over Colf in de middeleeuwen'.

In oude kleding werd met modern golfmateriaal de jaarlijkse colfpartij nagespeeld die ter herdenking van de terechtstelling van Gerard van Velsen, een van de edelen die Floris V ombrachten, in 1297 zou zijn ontstaan.

Vermoedelijk is de historische colfpartij te Loenen jonger, maar zij werd jaarlijks op tweede Kerstdag in ieder geval tot 1831 gespeeld.

Rina Pacenti, Loenen a/d Vecht

Literatuur
 Kolven, het plaisir om sig om dezelve te diverteren by C.A.M. (Cees) van Woerden, page 25. SPOU Utrecht, 2002. ISBN 90-5479-051-2

Click for large image

Kolfslof_001.jpg

Kolfslof, ca. 1800

In de Archeologische Kroniek 2004-2005 van de Provincie Utrecht (ISSN 1386-8527) lezen we:

Loenen
Cronenburg
A.T.E. Cruysheer

Detectorspecialist Gérard Buhr deed in maart 2005 een bijzondere vondst op een bouwterrein in Loenen aan de Vecht. Tegenover het kasteelterrein vond hij een verzwaarde en versierde colfslof.
(...)
Een bijzondere en zover bekend de oudste beschrijving (van het kolfspel, ds) gaat over de eerste colfpartij bij het kasteel Kronenburg op tweede kerstdag 1297. Door middel van een colfpartij werd de moord op Floris V, graaf van Holland en Zeeland, herdacht. De spelers moesten met een bal en een stick vanaf het Reghthuys in zo min mogelijk slagen de keukendeur van het kasteel raken. Deze traditie heeft ongeveer 550 jaar standgehouden.
Bijzonder van de gevonden kolfslof is niet alleen dat deze is gemaakt van bronsplaat (gemaakt om een houten binnenste), maar deze ook is versierd en staan er initialen in: A HM. De laatste twee letters zijn als het ware versmolten: de rechterpoot van de 'H' doet dienst als linkerpoot van de 'M'. In het omhooglopende deel van de kolfslof is nog het restant van de houten steel te zien, inclusief drie gaatjes waar de spijkertjes door heen gingen om de houten steel te bevestigen,
De vondst dateert mogelijk uit eind 18e, begin 19e eeuw. Uitgaande van deze datering, valt de vondst binnen de gebruikte traditie van 550 jaar waarin de moord op Floris V werd herdacht.
Het is opmerkelijk dat op een kleine steenworp afstand van het oorspronkelijke kasteel deze verzwaarde slof is gevonden. Wie weet is deze afgebroken in het heetst van de ceremoniële strijd!

Bron: Do Smit

Click for large image

Breuninghoff_klein.jpg

Oorsprong van de verwarring

De verwarring rond de colfpartij te Loenen aan de Vecht is ontstaan door een publicatie van H. Breuninghoff, hoofdonderwijzer te Abcoude, in het tijdschrift 'Nieuwe bijdragen ter bevordering van het Onderwijs en de Opvoeding' in maart 1870. Deze publicatie is 'als waar' overgenomen door Jan ter Gouw in zijn boek 'De Volksvermaken' (in het Laatste hoofdstuk van het Zevende boek: Volksvermaken van verschillenden aard) en vervolgens door de niet historisch geschoolde Steven van Hengel in zijn boek Early Golf.

In 2001 twijfelde Cees van Woerden in zijn boek 'Kolven, het plaisir om sig in dezelve te diverteren' voor het eerst aan de geloofwaardigheid van het verhaal op grond van de beschreven doelen: niet alle beschreven doelen bestonden al in 1297. De mythe is in 2002 op historische gronden definitief doorgeprikt door dr. Ayolt Brongers. Wat thans resteert is een verhaal dat te mooi is om niet te vertellen...

Hieronder kan het eerste artikel van H. Breuninghoff worden aangeklikt.

Click for large image

b03-00.jpg

Discussie

Een kritische benadering van de stelling dat de colfpartij in 1297 nooit heeft plaatsgevonden vindt u in het boek Games for Kings & Commoners, Part Two, p. 141 - 160 van Geert & Sara Nijs (ISBN 978-2-9540069-2-5, verkrijgbaar per e-mail: choullaetclava@orange.fr).

N.B.:
Wij schuwen aanvullende of afwijkende meningen niet. Integendeel! Stuur uw essay of opstel naar info@colf-kolf.nl en wij maken melding van uw pennevrucht.


Webmuseum and Digital Archive Colf & Kolf © Koninklijke Nederlandsche Kolfbond | Koninklijke Nederlandse Golf Federatie